Modern ekonomide likidite üç ana kaynaktan oluşur.

• Birincisi merkez bankasıdır. Merkez bankası tahvil alır, bilançosunu büyütür ve bankacılık sistemine rezerv sağlar. Bu rezervler, sistemin temel likidite tabanını oluşturur.
• İkincisi bankalardır. Bankalar kredi verdiğinde yeni para yaratılır. Bu kredi, konut alımına, hisse senedine ya da başka finansal varlıklara yönelirse piyasada satın alma gücü artar.
• Üçüncüsü ise bankacılık dışı kredi üretimidir. Repo piyasaları ve teminat zincirleri üzerinden oluşan bu kredi yapısı, çoğu yatırımcının fark etmediği fakat fiyatları ciddi şekilde etkileyen bir alan yaratır.

Çoğu yatırımcı likiditeyi “para basmak” olarak düşünür. Oysa merkez bankasının bilanço büyütmesi tek başına fiyat artışı yaratmak zorunda değildir.

Bir örnek düşünelim. Merkez bankası rezerv sağladı. Ancak bankalar kredi vermek istemiyor. Yatırımcılar risk almak istemiyor. Reel faiz yüksek ve risksiz getiri cazip. Bu durumda sistemde para vardır. Fakat o para dolaşmıyordur. Yani teknik olarak likidite tabanı geniştir; ancak piyasa açısından etkili likidite zayıftır. Likidite, yalnızca miktar değil; hareket kabiliyetidir.

Sistemde kredi üretimi hızlandığında ve fonlama maliyeti düşük olduğunda riskli varlıklara yönelim artar. Kaldıraç kullanımı kolaylaşır. Fiyat hareketleri hızlanır. Yükseliş dönemlerinde görülen ivmenin arkasında genellikle bu ortam vardır. Likidite daraldığında ise tablo değişir. Kredi maliyeti artar, risk iştahı azalır ve piyasalar daha seçici hale gelir. Bu her zaman ani bir çöküş anlamına gelmez. Ancak yükselişlerin sürdürülebilirliği zorlaşır.

Piyasalarda birçok yatırımcı fiyatı analiz eder, fakat zemini analiz etmez. Oysa fiyat, zeminin sonucudur. Eğer likidite genişliyorsa riskli varlıklar destek bulabilir. Eğer likidite pahalılaşıyor veya kredi üretimi yavaşlıyorsa fiyatlar zorlanabilir. Likidite analizi, “şu varlık yükselecek” demez. Ama şunu söyler: Bu ortamda risk almak yapısal olarak daha mı kolay, daha mı zor? Bu soruya cevap vermeden yapılan her analiz eksik kalır.

Finansal piyasaları anlamak isteyen biri için likidite başlangıç noktasıdır. Fiyat grafikleri, haber akışları ve teknik göstergeler yüzeydedir. Onların altında kredi, fonlama ve satın alma gücü vardır. Likiditeyi doğru anlamak, daha üst konuları anlamanın ön şartıdır. Çünkü shadow monetary system, reel faiz çatışması ya da risk izni gibi kavramların tamamı likidite zemini üzerine inşa edilir. Zemin anlaşılmadan doğru yapı kurulmaz.